Osoby z ADHD często napotykają bariery zawodowe, mimo wysokiego potencjału. Szacuje się, że 85-90% osób neuroróżnorodnych pracuje poniżej swoich kwalifikacji lub pozostaje bez zatrudnienia.
Jednocześnie to właśnie te osoby wnoszą do organizacji kompetencje przyszłości:
- kreatywność
- innowacyjne myślenie
- zdolność rozwiązywania złożonych problemów
Problem to nie ich potencjał, ale niedopasowane środowisko pracy.
Czym jest neuroróżnorodność w pracy?
Neuroróżnorodność oznacza naturalne różnice w sposobie myślenia i przetwarzania informacji (np. ADHD, autyzm).
W praktyce oznacza to, że ludzie:
- pracują inaczej
- uczą się inaczej
- problemy rozwiązują inaczej
Ich przewaga tkwi w tych różnicach poznawczych, czyli w czymś co postrzegane może być jako deficyt.
ADHD w pracy to problem czy przewaga?
ADHD w środowisku pracy często bywa postrzegane jako trudność. Typowe wyzwania:
- trudność z koncentracją na monotonnych zadaniach
- przeciążenie administracją i strukturą
- problemy z organizacją
Jednocześnie osoby z ADHD często wyróżniają się:
- szybkim generowaniem pomysłów
- myśleniem nieszablonowym
- wysoką energią w interesujących zadaniach
W praktyce oznacza to: niedopasowanie roli, nie brak kompetencji.
Co to jest CliftonStrengths (badanie Gallupa)?
CliftonStrengths to narzędzie opracowane przez Instytut Gallupa, które identyfikuje 34 talenty człowieka. Jego główne założenie : Największy rozwój osiągamy, rozwijając mocne strony, a nie koncentrując się na naprawianiu słabości (Buckingham & Clifton, 2001).
Badania Gallupa pokazują, że osoby pracujące w oparciu o swoje talenty i mocne strony są 6 razy bardziej zaangażowane w to co robią i 3 razy częściej oceniają swoje życie jako bardzo dobre.
Jakie mocne strony często mają osoby z ADHD?
Profil talentów osób z ADHD nie jest jednolity i podobnie jak w całej populacji obejmuje szerokie spektrum mocnych stron, które zbudowane są w oparciu o talenty.
W praktyce osoby z ADHD mogą przejawiać różne konfiguracje talentów, w tym m.in.:
- Ideation – generowanie pomysłów
- Strategic – dostrzeganie możliwości i scenariuszy
- Futuristic – myślenie o przyszłości
Kluczowe jest to, że nie istnieje jeden „profil ADHD” – każda osoba posiada unikalny układ talentów, który warto rozpoznać i świadomie rozwijać.
Badania wskazują, że u części osób z ADHD częściej obserwuje się kreatywność i myślenie dywergencyjne (White & Shah, 2011).
Jednocześnie mogą pojawiać się trudności w obszarach związanych z:
- utrzymaniem uwagi w zadaniach powtarzalnych
- organizacją i planowaniem
- regulacją energii i koncentracji
Kluczowy wniosek to różnica w funkcjonowaniu poznawczym. Dlatego zamiast prób „naprawiania” słabości, skuteczniejsze jest:
- rozpoznanie indywidualnych talentów
- tworzenie środowiska pracy, które pozwala je wykorzystywać
W praktyce oznacza to, że kluczowe nie jest dopasowanie człowieka do pracy, lecz pracy do sposobu jego funkcjonowania. Jednym z najbardziej skutecznych podejść, które to umożliwia, jest job crafting.
Co to jest job crafting?
Job crafting to proces świadomego dostosowywania pracy do swoich mocnych stron.
Obejmuje 3 obszary:
- zadania (co robisz)
- sposób pracy (jak pracujesz)
- relacje (z kim pracujesz)
To oddolna zmiana pracy – nie czekasz na organizację.
5 sposobów na job crafting dla osób z ADHD
Ograniczanie niedopasowanych zadań
Usuń lub deleguj zadania, które:
- są monotonne
- wyczerpują poznawczo
- nie wykorzystują Twoich talentów
Rozszerzanie roli o mocne strony
Dodawaj do swojej pracy elementy, które:
- Cię angażują
- wykorzystują Twoje talenty
Np :udział w projektach kreatywnych zamiast operacyjnych.
Zmiana sposobu wykonywania pracy
Nie zmieniasz zadania ale zmieniasz podejście. Np: wprowadzasz własne usprawnienia, nadajesz sens rutynowym działaniom.
Współpraca komplementarna
Znajdź osoby, które lubią to, czego Ty nie lubisz, są dobre w tym, w czym ty jesteś słaby.
Wymień się zadaniami zasmiast walczyć aby je zrobić.
Zmiana ścieżki zawodowej
Jeśli praca jest strukturalnie niedopasowa, rozważ zmianę roli lub branży.
Osoby z ADHD lepiej funkcjonują w środowiskach:
- dynamicznych
- elastycznych
- zróżnicowanych
Czy koncentracja na mocnych stronach działa?
Tak i jest to dobrze udokumentowane. Badania pokazują, że osoby z ADHD, które:
- rozpoznają swoje mocne strony
- uczą się z nich korzystać
Osiągają:
- wyższy dobrostan
- lepszą jakość życia
- niższy poziom stresu i depresji
źródła:
- Gallup Workplace (2025). Neurodiverse Workers: Hidden Challenges, Untapped Potential.
- Gallup (2022). CliftonStrengths Combinations: Most Rare and Common
- Argitai, L. et al. (2025). The role of psychological strengths in positive life outcomes in adults with ADHD. Psychological Medicine,
- Seligman, M. (2002). Authentic Happiness
- Buckingham, M. & Clifton, D. (2001). Now, Discover Your Strengths
- White, H. A., & Shah, P. (2011). Creative style and achievement in adults with ADHD. Personality and Individual Differences
Najnowsze komentarze