Binge-watching to seryjne oglądanie odcinków serialu.
Doomscrolling tokompulsywne przewijanie informacji.
Nie mam ADHD, teoretycznie umiem postawić granicę i przestać oglądać jednym ciągiem serial, ale… to jest moje pierwsze „ale”. To samo będzie przy doomscrollingu. Tak, dotyka mnie w pewnych okresach i z jednej strony wysysa przyjemność dnia, bo po dwóch godzinach zawieszenia się na przeglądaniu Instagrama orientuję się, że nadal jestem w piżamie, ale z drugiej strony jest to przyjemne. Mój neurotypowy mózg odczuwa przyjemność, a cechy charakteru oraz działania, takie jak Elastyczność (idąc Gallupową narracją), powodują, że naprawdę potrafię „przewalić” parę ładnych godzin i jestem w jakimś stopniu uzależniona cyfrowo. Pisząc to, odczuwam lekki wstyd.
Zasypiasz z telefonem w ręku? To znak cyfrowego przeciążenia.
Pomysł głębszego poczytania, zebrania informacji o uzależnieniu od oglądania Netflixa wrzuciła mi jedna z czytelniczek
mojego newslettera – Wiki, dziękuję. Jak widać, zjawisko binge watchingu nie jest powszechne tylko u osób z ADHD, choć może występować częściej i intensywniej ze względu na tzw. hiperfokus (nadmierne skupienie uwagi).
Wszyscy jesteśmy podatni na mechanizmy, które platformy streamingowe oraz social media stosują wobec nas. Hasło przewodnie od 2011 roku brzmi: wszystko robimy dla Was, aby ułatwić Wam życie, zdjąć z ramion ciężar zapamiętywania haseł, zastanawiania się, co obejrzeć dalej i czy w ogóle coś mamy dalej obejrzeć.
Logujemy się za pomocą odcisków palca, rozpoznawania twarzy, hasła przechowywane są w aplikacjach, które podpowiadają nam je. To są ułatwienia, ale zaczynamy płacić za to cenę. jesteśmy permanentnie online, mamy bezproblemowy dostęp do naszych uzależniających zabawek.
Dlaczego wpadamy w binge watching i niekończące scrollowanie?
Psychologia i biologia uzależnienia od bodźców
Nasz mózg zaprogramowany jest tak, by szukać przyjemnych bodźców i informacji to pozostałość ewolucyjna związana z układem nagrody. Przewijanie feedów, następny odcinek serialu dostarcza małych dawek dopaminy (hormon nagrody), a to powoduje, że chcemy kontynuować.
W przypadku doomscrollingu (czytanie złych wiadomości w kółko) dochodzi element lęku. Ciało migdałowate nakręca naszą czujność na zagrożenie, więc kompulsywnie scrollujemy kolejne newsy. Stres podsyca naszą potrzebę scrollowania. Im więcej czytamy, tym silniej czujemy potrzebę czytania dalej – więc scrollujemy dalej.
Jak platformy streamingowe i social media projektują nasz trans
Platformy społecznościowe i streamingowe chcą utrzymać naszą uwagę jak najdłużej.
Wiedzą, jakie mechanizmy wprowadzić, aby wzbudzić ciekawość lub lęk. Algorytmy nie są tworzone na podstawie wróżb one czerpią dane z badań psychologicznych.
Netflix, YouTube czy Instagram stosują tzw. dark patterns UX – wzorce projektowe, które podświadomie skłaniają do pozostania dłużej. Infinite scroll, autoodtwarzanie, rekomendacje „dla Ciebie” -wszystko to zaprojektowano, aby minimalizować naszą potrzebę decyzji i zatrzymania.
Funkcja ucieczki : kiedy binge watching staje się strategią radzenia sobie ze stresem
Dla wielu osób ciągłe scrollowanie i maratony serialowe to odskocznia od stresu i emocji. Gdy mamy ciężki dzień, łatwo powiedzieć sobie „potrzebuję odprężenia, obejrzę coś na Netflixie”. To nie jest złe dopóki nie jest to jedyna strategia radzenia sobie. Problem pojawia się, gdy binge watching zaczyna szkodzić – zarywamy noc, czujemy się gorzej następnego dnia,
a mózg uczy się, że po stresie przychodzi ulga z telefonu. W efekcie działamy na autopilocie, często już bez przyjemności, tylko z przyzwyczajenia.
Negatywne skutki binge watchingu i doomscrollingu
Zaburzenia snu i przemęczenie mózgu
Wciągający serial to pokusa oglądania do późnych godzin nocnych. W efekcie skracamy sobie sen, a światło ekranu utrudnia zaśnięcie. Niedobór snu prowadzi do drażliwości, spadku nastroju i obniżenia efektywności w pracy.
Problemy psychiczne i emocjonalne po cyfrowym maratonie
Intensywny binge watching ma związek z wyższym poziomem lęku, stresu i objawami depresyjnymi. Kompulsywne śledzenie negatywnych newsów obniża dobrostan psychiczny. Seriale często budzą emocjonalne zaangażowanie, które po zakończeniu sezonu pozostawia w nas pustkę lub żal.
Izolacja społeczna i zaniedbywanie relacji
Godziny spędzone z telefonem lub przed ekranem to czas odebrany rodzinie i przyjaciołom. Pojawia się wycofanie społeczne, unikanie kontaktów twarzą w twarz, a czasem nawet rezygnacja z hobby.
Skutki fizyczne i zdrowotne siedzącego binge watchingu
Brak aktywności fizycznej prowadzi do bólu karku, pleców, napięciowych bólów głowy i zmęczenia oczu. W dłuższej perspektywie zwiększa ryzyko otyłości i problemów krążeniowych.
W kolejnym artykule przeczytasz, jak przerwać cyfrowy trans i odzyskać kontrolę nad uwagą w oparciu o neurobiologię i job crafting. Stay tuned!
źródła:
- Hyperfocus symptom and internet addiction in ADHD (Frontiers in Psychiatry 2023),
- Managing Screen Time with ADHD- AdaptHD(2021),
- Doomscroling dangers -Harvard Health Publisching 2024,
- Scientists study the hidden cost of Netflix’s autoplay- Techxplor,
- Why Binge- watching TS is bad for you- Cleveland Clinic,
- Releationships between problematic binge-watching behavior with psychologicval and social states- BMC Public Health.
Najnowsze komentarze